JAK TRENING WPŁYWA NA CIAŁO
JAKIE REAKCJE W NASZYM CIELE WYWOŁUJE WYSIŁEK FIZYCZNY
Wysiłek fizyczny jest bardzo skomplikowaną czynnością dla naszego organizmu. Ilość przemian chemicznych i procesów, jakie zachodzą w naszym ciele podczas aktywności jest ogromna. Wszystko dzieje się w celu jak największej optymalizacji i rekompozycji uszczuplających się zasobów energetycznych. Mimo że zazwyczaj myślimy tylko o sercu i mięśniach, to tak naprawdę wszystkie organy w naszym ciele mają coś do roboty w momencie, gdy łamiemy bariery i staramy się przekroczyć swoje granice fizyczne. Sport jest dużym stresem i wytrąceniem organizmu z homeostazy/równowagi. W niniejszym artykule przybliżę Wam co się dzieje w naszym organizmie podczas wysiłku fizycznego.
WZROST TEMPERATURY CIAŁA PODCZAS TRENINGU
Jako istoty dwunożne jesteśmy dobrze dysponowani do wyrównywania rosnącej temperatury ciała podczas wysiłku. Np. podczas biegu ze względu na stojącą postawę mniej ciała jest wystawiane na działanie słońca i nasi przodkowie nie nagrzewali się tak mocno, polując na zwierzynę na słonecznej sawannie. Dodatkowo w przeciwieństwie do innych zwierząt mamy funkcję pocenia się i w ten sposób regulacji temperatury ciała, jaka wzrasta w organizmie podczas sportu.
Podczas uprawiania sportu energia, jaka wytwarzamy w około 80%, zamienia się w ciepło (ciepło jest skutkiem ubocznym pracy). Po kilku minutach (u osób wytrenowanych będzie dochodziło do tego później) temperatura naszego ciała rośnie z 36,6 stopni do 38-39. W przypadku wartości większej, w naszym ciele dochodzi do zakłócenia podstawowych procesów metabolicznych i upośledzenia pracy poszczególnych komórek i narządów. Dlatego też nasze ciało stara się za wszelką cenę utrzymać optymalną temperaturę ciała w okolicach 37 stopni. Następstwem nagrzewającego się naszego ciała jest rozszerzenie się naczyń krwionośnych w skórze, pocenia się i parowanie potu co jest bardzo skutecznym procesem regulacji temperatury ciała, ale niesie ze sobą skutki negatywne w postaci utraty wody oraz elektrolitów. Proces termoregulacji będzie przebiegał bardzo indywidualnie ze względu na czynniki takie jak; temperatura otoczenia, rodzaj wysiłku, czas wysiłku.
UKRWIENIE TKANEK W TRENINGU
Wysiłek fizyczny zmusza nasze ciało do większego transportu tlenu do pracujących mięśni. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest mocniejsze ukrwienie mięśni, kosztem ukrwienia organów wewnętrznych. W stanie spoczynku ilość krwi w naszych mięśniach waha się w okolicach 15% całej zawartości krwi w ciele. Podczas intensywnego wysiłku wartość ta wzrasta nawet do 85% co daje prosty wniosek, że organy wewnętrzne nie są w stanie pracować tak optymalnie, jak gdybyśmy leżeli w tym czasie na kanapie. Oprócz dostarczania tlenu krew ma za zadanie doprowadzić do mięśni substraty energetyczne i zabrać ich zbędne metabolity powstające po przerobieniu na energię.
PRACA UKŁADU KRĄŻENIA PODCZAS ĆWICZEŃ
Organem, jaki pozwala zwiększyć przepływ krwi przez mięśnie, jest serce. Jest to niesamowity organ, który pracuje 24 godziny na dobę i uderza w ciągu życia 2,5 miliarda razy, co równa się przepompowaniu ponad 173 mln litrów krwi. Podczas wysiłku serce ma jeszcze cięższą pracę do wykonania. Serce bije szybciej, a jednocześnie wyrzuca więcej dotlenionej krwi do żył, aby te mogły zasilić pracujące mięśnie. Tętno u młodych sportowców może wzrosnąć z 70 do 200 uderzeń na minutę, natomiast pojemność wyrzutowa serca wzrasta z 5,5 l/min do nawet 25 l/min u osób wytrenowanych (jest to bardzo indywidualne i zależne od wielu, m.in. wieku, stopnia wytrenowania, wagi)
Polecane produkty do treningu:
Aby serce mogło transportować tlen do tkanek, niezbędny jest wzrost szybkości wentylacji minutowej płuc. Płuca za sprawą mięśni oddechowych wciągają tlen i przekazują go do serca, aby te mogło wtłoczyć go w miejsce, gdzie następują jego braki, czyli do mięśni.
UKŁAD HORMONALNY W SPORCIE
Hormony również odpowiadają za prawidłowy proces treningowy. W zależności od rodzaju sportu, reakcja organizmu będzie się różnić. Sport siłowy, tlenowy i beztlenowy będą wywoływały inne reakcje i pobudzały różne stężenia wyrzutowe hormonów do krwiobiegu. Do krwi wydzielają się takie hormony takie jak adrenalina, noradrenalina i kortyzol. Hormony te spełniają funkcje kontrole i kataboliczne dbające o to, aby trening przebiegał sprawnie i była ciągłość w dostawie substancji energetycznych. Hormony te podnoszą również ciśnienie krwi, pomagając mięśniowi sercowemu wyrzucać więcej krwi do ustroju. Im trening trwa dłużej, tym hormony zaczynają działać bardziej i ich ilość wzrasta w czasie wydłużania się treningu.
UKŁAD NERWOWY A TRENING
Wszystko, co dzieje się w naszym ciele jest sterowne przez mózg. Lejcami, jakimi mózg pogania organizm do pracy, jest układ nerwowy. Mięśnie i ograny zawsze są służebne względem układu nerwowego i to właśnie jego sygnały dyktują jak praca w ciele przebiega podczas wysiłku. Receptory reagujące na sygnał nerwowy znajdujące się w mięśniach i stawach, już od pierwszych sekund treningu są pobudzane w cel informowania mózgu o położeniu ciała, napięciu tkanek czy też temperaturze wewnątrz komórkowej.
Im wysiłek trwa dłużej, tym więcej sygnałów nerwowych zostaje przesyłanych do ciała w celu pobudzenia większej ilości jednostek motorycznych. Dlatego ciężar podnoszony bez rozgrzewki wydaje się nam bardzo ciężki w porównaniu do tego, gdy zdecydujemy się go podnieść po solidnej rozgrzewce. Rośnie również wtedy poziom koordynacji.
PRACA UKŁADU POKARMOWEGO PODCZAS AKTYWNOŚCI
Wraz ze wzrostem intensywności wysiłku coraz więcej krwi trafia do mięśni kosztem krwi zlokalizowanej w organach wewnętrznych. Brak krwi w jelicie, dwunastnicy i żołądku sprawia, że układ pokarmowy nie działa sprawnie i nie jest to dla niego najlepszy moment do trawienia. Dlatego też podczas uprawiania sportu zalecane jest przyjmowanie posiłków płynnych, które mniej obciążają układ pokarmowy, oraz z posiłkami stałymi poczekać, aż organizm wyciszy się po aktywności fizycznej.
NERKI PODCZAS WYSIŁKU
Podczas wysiłku również nasze nerki zmniejszają produkcje moczu. Zauważyliście taką przypadłość, że podczas treningu odechciewa Wam się siku? 
Mocz, który został wyprodukowany podczas wysiłku, również ma inny skład - wzrasta wydalanie potasu, a zmniejsza wydalanie sodu.
Mocz, który został wyprodukowany podczas wysiłku, również ma inny skład - wzrasta wydalanie potasu, a zmniejsza wydalanie sodu.SPALANIE ENERGII W TRENINGU
Aktywność fizyczna polega w głównej mierze na spalaniu substratów energetycznych i przerabianie ich na energię. Mają one nam zapewnić stały dopływ paliwa do pracy zarówno dla mięśni, jak i dla narządów wewnętrznych, które muszą pracować na wysokich obrotach (np. serce, płuca). Nasz organizm produkuje energię z tłuszczu, (zarówno tego zgromadzonego pod skórą, jak i tego krążącego we krwi w postaci ciał ketonowych) oraz węglowodanów (zgromadzonych w formie glikogenu w mięśniach lub z glukozy, która krąży aktualnie we krwi). Jest jeszcze trzeci szlak energetyczny, w którym korzystamy z ATP (upraszczając mocno, jest to forma kreatyny zgromadzona w naszych mięśniach), i który daje nam energię na krótką chwilę i jest głównie używany w wysiłkach typowo szybkościowych, lub krótkich wysiłkach siłowych. Wraz ze wzrostem czasu trwania wysiłku organizm przechodzi na spalanie glukozy i wolnych kwasów tłuszczowych. Im trening krótszy, tym więcej energii zapewnia nam glukoza oraz ATP.
KATABOLIZM MIĘŚNI
Katabolizm oznacza rozpad. Jest to proces, jaki musi zajść, aby energia do pracujących mięśni została dostarczona. Rozpadowi ulegają ATP, glikogen mięśniowy, czerwone krwinki, mięśnie, kwasy tłuszczowe z komórek podskórnych. Podczas wysiłku procesy katabolizmu przeważają i jest to musowy proces, aby trening przebiegał sprawnie.
Po zakończonym treningu, gdy uzupełniamy stracone składniki odżywcze oraz relaksujemy się i śpimy, zaczynają zachodzić procesy anaboliczne i organizm rekompensuje to, co zostało zniszczone podczas treningu.
Autor: Artur Jobda - Doświadczony trener personalny, szkoleniowiec, instruktor kulturystyki, rekreacji ruchowej oraz fitness, certyfikowany instruktor Blackroll. Specjalizuje się w prowadzeniu zajęć indywidualnych i grupowych, korekcji wad postawy i nauki poprawnego wykonywania ćwiczeń, dobieraniu odpowiednich planów treningowych i żywieniowych. Pracuje z ludźmi po urazach, jak i sportowcami – zawodnikami sportów walki, biegów OCR, kolarzami.
Źródło:
„Fizjologiczne podstawy wysiłku fizycznego. Podręcznik dla studentów akademii wychowania fizycznego i akademii medycznych” pod redakcją prof. dr hab. med. Jana Górskiego, 2015.
Dorian Łomża: Trening zawodowca
